Monument upamiętnia powstańców poległych w walkach o Brzozę w styczniu 1919 roku, kiedy to w wyniku bitwy z Niemcami zginęło dziewiętnastu młodych żołnierzy Pierwszego Pułku Grenadierów Kujawskich. Dwunastu z nich pochowano na wzgórzu Kozaka w Brzozie.

Na miejscu zbiorowej mogiły powstańczej, z inicjatywy Franciszka Sikorskiego i powołanego przez niego Społecznego Komitetu Budowy Pomnika, 27 maja 1923 roku odsłonięto obelisk. W uroczystościach uczestniczył ówczesny prezydent Bydgoszczy dr Bernard Śliwiński. Pomnik w dwudziestoleciu międzywojennym był miejscem obchodów corocznych świąt kościelnych, państwowych, uroczystości patriotycznych i lokalnych.

W 1940 roku na rozkaz władz hitlerowskich monument został zniszczony i zdewastowany. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1945 roku, społeczeństwo Brzozy i powiatu bydgoskiego, w miejscu zniszczonego pomnika postawiło drewniany krzyż. We wrześniu 1964 miało miejsce uroczyste odsłonięcie obelisku wraz z tablicą pamiątkową. W powyższej formie pomnik przetrwał do wiosny 2010 r.

W 2005 roku, z inicjatywy emerytowanego nauczyciela Alojzego Zmudzińskiego, wójta gminy Nowa Wieś Wielka Wojciecha Oskwarka i sołtysa Brzozy Waldemara Owczarzaka, powołano Gminny Komitet Odbudowy Pomnika Powstańców Wielkopolskich.

Pierwszym etapem prac nad rekonstrukcją obelisku była ekshumacja szczątków żołnierzy i ich uroczysty pochówek. W latach 2005-2008 członkowie komitetu pracowali nad zgromadzeniem niezbędnej dokumentacji, opracowaniem koncepcji odbudowy oraz uzyskaniem odpowiednich zezwoleń. Odbudowa pomnika rozpoczęła się 19 października 2009. Zgodnie z opracowaną przez firmę Consbud z Bydgoszczy dokumentacją budowlaną, pomnik wykonano w technologii żelbetonowej, a przed obeliskiem zbudowano plac apelowy, na którym ponownie będą mogły odbywać się uroczystości państwowe, kościelne oraz lokalne.

Pomnik składa się z dwóch kolumn ozdobionych głowicami z motywem rozety powstańczej. Tympanon został zwieńczony krzyżem. Na postumentach umieszczono figury Chrystusa oraz leżącego rannego powstańca. Na ścianie pomnika, po obu stronach figury Chrystusa, zamontowano dwie tablice z nazwiskami powstańców. Pod tympanonem znalazł się napis: ?Naszym bohaterom poległym w Brzozie w styczniu 1919?.

Prace wykończeniowe – figury, płaskorzeźby, szyszki, ozdobne głowice, krzyż, zdobienia boczne, daszki słupków, tablice z nazwiskami – wykonała firma RETRO- STYL, pracownia sztukatorska Jarosława Krajczeka z Poznania. Figury wyszły spod dłuta artysty rzeźbiarza Sylwestra Chłodzińskiego.