? Około 85 procent robót budowlanych wewnątrz i na zewnątrz wieży jest już wykonanych ? mówi koordynator renowacji Tomasz Sypniewski z Miejskich Wodociągów i Kanalizacji. ? Później zajmiemy się pracami wykończeniowymi i wyposażeniem wieży.

W muzeum znajdą się dwie sale ekspozycyjne ? jedna przeznaczona będzie na stałą wystawę zabytkowych kranów, wanien, starą armaturę, galerię rur i unikalne XIX-wieczne żetony na wodę z Białegostoku, Lublina i Płocka. Druga z sal natomiast przygotowana będzie do wystaw zmiennych. Tomasz Sypniewski zapowiada współpracę z miastem i ośrodkami kultury, aby wspólnie tworzyć tematyczne wystawy, które zaciekawią bydgoszczan i zachęcą ich do bliższego poznania historii wodociągów. Nikogo z pewnością nie trzeba będzie jednak zachęcać do odwiedzenia największej atrakcji muzeum ? tarasu widokowego, z którego roztacza się piękny widok na całe miasto, aż do myślęcińskich wzniesień.

Panorama za 10 groszy
Wieża Ciśnień na Wzgórzu Dąbrowskiego może poszczycić się ponad stuletnią historią. Została wzniesiona pod koniec XIX wieku według projektu Franza Marshalla i już od początku istnienia, oprócz swojego pierwotnego przeznaczenia jakim było zapewnienie stabilnego ciśnienia w wodociągu, pełniła funkcję galerii widokowej dla mieszkańców Bydgoszczy i turystów. Było to możliwe głównie za sprawą dobrej lokalizacji wieży ? wzniesiona w atrakcyjnym miejscu w parku Henryka Dąbrowskiego, na skraju zbocza, górowała nad całym miastem. Na początku XX wieku panoramę miasta można było podziwiać, uiszczając w kasie wieży kwotę 10 fenigów, a w latach międzywojennych 10 groszy.

W okresie powojennym obok wieży dobudowano przepompownię, która umożliwiła dostarczanie wody na Górny Taras miasta, czyli m. in. Wyżyny, Szwederowo i Kapuściska. Tym samym zaniechano udostępniania tarasu widokowego zwiedzającym, a sam taras całkowicie wyłączono z eksploatacji w roku 1990. W tychże latach wieża nieco ?ożyła? dla mieszkańców miasta za sprawą przejęcia jej przez Stowarzyszenie Artystyczne ?Wieża Ciśnień? zrzeszające artystów, krytyków, historyków sztuki i inne osoby związane z bydgoskim życiem kulturalnym. We wnętrzu wieży organizowano wówczas spotkania z twórcami, dyskusje na tematy kulturalne. Urządzono też galerię sztuki, w której prezentowano dzieła różnych artystów. Stowarzyszeniu ?Wieża Ciśnień? nie udało się jednak utrzymać tak dużej budowli, dlatego też po kilku latach wróciła ona do miasta, które przekazało ją ponownie Miejskim Wodociągom, skąd wyszedł pomysł stworzenia w jej wnętrzu muzeum.

Przyszły symbol Bydgoszczy?
? Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem, muzeum zostanie otwarte dla zwiedzających już pod koniec tego roku. Jak na razie remont przebiega zgodnie z planem, więc jesteśmy dobrej myśli. Mamy nadzieję, że wszystkie prace związane z wykańczaniem muzeum i zapełnianiem go eksponatami przebiegną sprawnie i pomyślnie ? mówi Tomasz Sypniewski.

Wyremontowaną wieżę upiększy także oświetlenie, które po zmroku sprawi, że budynek będzie widoczny z daleka. Instalowane oświetlenie kaskadowe zapalane od dołu do góry według koordynatora renowacji sprawi, że Wieża Ciśnień stanie się jednym z architektonicznych symboli Bydgoszczy.

Aby przywrócić budynkowi dawną świetność potrzebny był generalny remont. Skorodowane instalacje i wielki zbiornik musiały być oczyszczone z rdzy i resztek farby, a następnie znów pomalowane. Również z zewnątrz symbol Szwederowa pięknieje ? prace co prawda wciąż trwają, jednak widać już jak dużo pracy robotnicy włożyli w oczyszczanie i konserwację murów. Zastosowano tutaj technikę piaskowania, która poprzez napylanie na czyszczoną powierzchnię drobin kruszywa usuwa rdzę i stare powłoki malarskie, tym samym czyszcząc ponad stuletnie mury.

O remoncie wieży większość bydgoszczan dowiedziała się przy okazji jednego z jej etapów, czyli otwierania metalowej kuli wieńczącej budynek. Wodociągowcy liczyli, że w środku znajdą pamiątki sprzed ponad stu lat (110 lat temu gdy wieża powstawała, często w budynkach użyteczności publicznej umieszczano list od inwestora oraz monety), jednak po otwarciu okazało się, że jest ona pusta. Do przestrzelonej kilkakrotnie kuli ? co również zauważono dopiero przy okazji jej demontażu ? włożono ?świadka historii?, czyli zabezpieczoną plastikowa tubę, w której znalazły się dwa egzemplarze bydgoskich dzienników, list do przyszłych pokoleń i współczesna moneta. W liście napisano m.in. kto jest inwestorem i jaki jest cel remontu wieży, a także jak wygląda obecnie Bydgoszcz i czym żyją mieszkańcy. ? Ciekawe jakie będą reakcje ludzi, którzy być może przeczytają ten list dopiero za kilkadziesiąt lat ? mówi Tomasz Sypniewski.

Atrapa kanałów i? żeliwna muszla
Zachęcać do odwiedzenia odrestaurowanego centrum edukacyjno-muzealnego będą przede wszystkim niezwykłe eksponaty. ? Część z nich to dawne wyposażenie wieży, wiele przedmiotów przez lata udało się zgromadzić pracownikom wodociągów. Sporo perełek znaleźliśmy również w internecie, szukając eksponatów na popularnych serwisach aukcyjnych, bądź korzystając ze zbiorów pasjonatów zajmujących się tematyką wodociągów ? mówi Tomasz Sypniewski. Do takich nabytków należą m. in. drewniany trójnik wodny, specjalne szczotki do czyszczenia kanałów oraz żeliwna muszla klozetowa z XIX wieku. ? Gromadzenie wyposażenia wciąż trwa, przedmioty, które znajdą się w wyremontowanej Wieży Ciśnień pochodzą nie tylko od prywatnych osób, część eksponatów stanowić będą także depozyty z innych muzeów ? dodaje koordynator renowacji.

Jednak przedmioty związane z dostarczaniem wody i wodociągami to nie jedyne atrakcje, jakie znajdą się wewnątrz wieży. Jak mówi Tomasz Sypniewski, osoby biorące udział w projekcie chcą, aby centrum edukacyjno-muzealne było nowoczesne i zachęcało młodych ludzi do zapoznania się z historią wodociągów. Dzięki najnowocześniejszej technice zwiedzający będą mogli przejść się atrapą kanałów deszczowo-ściekowych, jakimi podczas powstania warszawskiego przemieszczano oddziały wojskowe miedzy różnymi punktami miasta, a także ?zanurzyć się? w najstarszej zachowanej studni wodociągowej.

Rurmistrze i najnowsze filtry
Dzięki profesjonalnym materiałom filmowym połączonym z komputerowymi animacjami bydgoszczanie zobaczą m. in. wygląd i sposób działania łaźni i toalet greckich w Efezie oraz rzymskich w Pompejach. W muzeum szczególnie uwzględniono historię bydgoskich wodociągów ? podczas zwiedzania będzie można dowiedzieć się jak średniowieczni rurmistrze budowali i konserwowali sieci wodociągowe oraz w jaki sposób mieszkańcy grodu korzystali z wody doprowadzonej za pomocą glinianych i dębowych wodociągów. Ale nie tylko historia będzie obecna podczas zwiedzania budynku ? goście będą mogli zapoznać się ze współczesnymi procesami technologicznymi związanymi z uzdatnianiem wody i oczyszczaniem ścieków. ? Zależało nam na tym, aby muzeum było nowoczesne i przyciągało młodych ludzi. Centrum edukacyjne, które się tu znajdzie pozwoli w ciekawy sposób dotrzeć do młodych ludzi i przekazać im historię związaną z wodociągami ? mówi koordynator renowacji. Także dla najmłodszych przygotowana zostanie moc atrakcji ? przy ścieżce edukacyjnej stworzony będzie minipark naukowy, w którym dzieci będą mogły poznać sposób funkcjonowania różnych urządzeń wodociągowych, od pomp tłokowych po najnowsze filtry używane przez bydgoskie wodociągi. ? Wzorem takich centrów edukacyjno-naukowych jak ?Hewelianum? w Gdańsku i ?Kopernik? w Warszawie dzieci będą mogły wszystkiego dotknąć i samodzielnie uruchomić ? mówi Tomasz Sypniewski.

Duża część inwestycji, jaką jest remont Wieży Ciśnień i zaadaptowanie jej na centrum muzealno-edukacyjne, finansowana jest ze środków unijnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. ?Ścieżka edukacji ekologicznej na bazie zabytkowych obiektów Hali Pomp i Wieży Ciśnień?, bo tak nazywa się pełna nazwa projektu, obejmuje także m. in. remont, renowację i adaptację Hali Pomp przy ul. Gdańskiej 242 oraz wykonanie infrastruktury zewnętrznej zarówno wokół budynku Wieży Ciśnień jak i Hali Pomp. Prace prowadzone są kilkutorowo i równolegle, dzięki czemu najprawdopodobniej już pod koniec roku pierwsi zwiedzający będą mogli zobaczyć nie tylko eksponaty muzealne i poznać historię wodociągów, ale także obejrzeć panoramę z tarasu widokowego na szczycie Wieży Ciśnień, czy przejść się ścieżką edukacyjną. ? Czeka nas jeszcze trochę prac związanych w wykończeniem budynku i eksponatami, jednak mam nadzieję, że pierwsi zwiedzający będą mogli odwiedzić odnowioną Wieżę Ciśnień i Halę Pomp w Lesie Gdańskim już niebawem i zapoznać się z historią wodociągów w pierwszym tego typu muzeum w Polsce ? mówi Sypniewski.

Artykuł pierwotnie ukazał się w “Ilustrowanym Kurierze Polskim”